Matka Elżbieta Róża Czacka. Kim była?

MATKA ELŻBIETA – RÓŻA CZACKA
(1876 – 1961)
Założycielka Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i Zgromadzenia ss. Franciszkanek Służebnic Krzyża

Róża Maria Czacka urodziła się 22 października 1876 roku w Białej Cerkwi na Ukrainie. Ze środowiska rodzinnego wyniosła ideały pracy patriotycznej i społecznej oraz żywą, pogłębioną wiarę. Otrzymała gruntowne i wszechstronne wykształcenie, znała biegle cztery języki obce. Dzięki ojcu uzyskała znajomość spraw gospodarczych. Od szóstego roku życia zamieszkała w Warszawie.

W wieku 22 lat, po upadku z konia, utraciła definitywnie wzrok. Za radą okulisty postanowiła poświęcić się sprawie niewidomych w Polsce, którzy wówczas byli pozbawieni wsparcia opieki społecznej. Przez dziesięć lat zdobywała wiedzę na temat osób niewidomych: odwiedziła ośrodki we Francji, w Belgii, Austrii, Szwajcarii i Niemczech. Z czasopism i książek specjalistycznych poznawała doświadczenia angielskie i amerykańskie. Nauczyła się alfabetu Braille’a i podjęła intensywną pracę nad własną rehabilitacją, by osiągnąć maksimum możliwej samodzielności.

W 1911 zakłada Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi

Około 1908 roku, rozpoczęła w Warszawie działalność na rzecz osób niewidomych: odwiedzała ich w rodzinnych domach i świeżo ociemniałych w szpitalach, uczyła alfabetu Braille’a i robót ręcznych, najbiedniejszych wspomagała materialnie. Z czasem założyła schronisko dla niewidomych dziewcząt, w którym uczyły się koszykarstwa, wyplatania krzeseł oraz dziewiarstwa. Z czasem powstał też dom dla niewidomych staruszek oraz warsztat pracy i nauki zawodu dla niewidomych mężczyzn dochodzących z miasta. Podstawowym zadaniem dzieła, które tworzyła było przywracanie godności osobom ociemniałym, poprzez wprowadzenie idei niewidomy – człowiekiem użytecznym, lansowaną i realizowaną we Francji przez Mauricego de la Sizeranne’a. Jednocześnie próbowała oddziaływać na opinię publiczną tłumacząc, że osoba niewidoma otoczona właściwą opieką może stać się samodzielna życiowo i użyteczna w społeczeństwie.

W 1911 roku uzyskała u władz carskich zatwierdzenie statutu założonego przez siebie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, którego staraniem powstały w Warszawie: ochronka dla niewidomych dzieci, szkoła elementarna, warsztaty, biblioteka brajlowska i tzw. Patronat, obejmujący opieką niewidomych w mieście.

W 1915 roku Róża Czacka wyjechała na Wołyń i tam została zablokowana przez działania wojenne. Zamieszkała w Żytomierzu, gdzie prowadząc działalność charytatywną, przygotowywała się do podjęcia życia zakonnego. W 1918 roku wróciła do Warszawy jako siostra Elżbieta i w listopadzie uzyskała zgodę władz kościelnych na założenie Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.

II wojna światowa przerwała rozwój dzieła

W Warszawie pogrążonej w niedostatku pierwszych lat niepodległości, Matka Czacka prowadziła rozwijające się dzieło dla niewidomych dzieci i dorosłych. Lata dwudzieste i trzydzieste stanowiły okres intensywnego rozwoju Dzieła. Zakład dla Niewidomych w Laskach, od 1923 roku stał się centrum działalności na rzecz osób niewidomych w dziedzinie edukacji i tyflologii.

Środowisko Lasek stało się jednocześnie ośrodkiem duchowości dla młodej inteligencji, której duchowo towarzyszył Ks. Władysław Korniłowicz. Z jego inicjatywy powstał Dom Rekolekcyjny; do Dzieła należała także Biblioteka Wiedzy Religijnej oraz wydawnictwo „Verbum”.

Lata drugiej wojny światowej drastycznie przerwały rozwój Dzieła. Podczas bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku, Matka Elżbieta została ranna i utraciła oko. Po miesiącu powróciła do Lasek by kierować odbudową zniszczonego Zakładu. W latach okupacji okazywała miłość bliźniego każdemu potrzebującemu pomocy, nie zwracając uwagi na niechęci narodowościowe. Za jej zgodą, we współpracy z ówczesnymi kapelanami: ks. Janem Zieją a później ks. Stefanem Wyszyńskim, Zakład służył wsparciem jednostkom AK stacjonującym w Puszczy Kampinowskiej. W okresie poprzedzającym Powstanie Warszawskie zdecydowała o zorganizowaniu szpitala powstańczego.

W 2020 roku papież uznał cud za wstawiennictwem matki Czackiej

W 1949 r. Matka Czacka zaczęła chorować i po przekazaniu urzędu przełożonej generalnej, przez dziesięć lat, wspierała Zgromadzenie i Dzieło przede wszystkim ofiarą i modlitwą. Niewidoma Matka niewidomych, zmarła w opinii świętości 15 maja 1961 roku w Laskach. Proces beatyfikacyjny na szczeblu diecezjalnym rozpoczął się 22 grudnia 1987 roku. Akta zaostały przekazane do Kongregacji ds. Kanonizacyjnych w 1995 roku. Dekret o heroiczności życia i cnót został podpisany 9 października 2017 roku, zaś 27 pażdziernika 2020 roku Ojciec Św. Franciszek uznał cud za wstawiennictwem Czcigodnej Sługi Bożej.